Enbiya Suresi 89. Ayet

سُورَةُ الأَنبِيَاءِ · Mekki · Ayet 89/112

وَزَكَرِيَّآ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ

Meal

Zekeriya da: "Rabbim! Beni tek Başıma bırakma, Sen varislerin en hayırlısısın" diye nida etmişti.

Meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.

Anlam ve tefekkür

İfade

Sevgili okuyucu, bu ayet, peygamberlerin dualarındaki samimiyeti ve Allah'a olan derin teslimiyetlerini gözler önüne seriyor. Zekeriya peygamberin Rabbine yönelişini ve O'nunla olan özel bağını, kelimelerin seçimiyle daha yakından hissedebiliriz.

Rabbine Sesleniş

Ayet, Zekeriya peygamberin "إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥ" (`idh nada Rabbahu`), yani "Rabbine seslendiği zaman" anını anlatır. Bu ifade, onun Allah'a doğrudan ve içten bir yakarışta bulunduğunu gösterir. Duasının içeriği ise hemen ardından gelir: "رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًا" (`Rabbi la tadharnee fardan`). Buradaki "رَبِّ" (`Rabbi`) kelimesi, "Ey Rabbim" anlamına gelir ve sonundaki 'ya' harfinin hafifletmek için düşürülmesi, duanın ne kadar samimi ve acil olduğunu hissettirir. Mahmud Safi'ye göre bu, bir sesleniş edatıyla yapılan, kişisel ve yakın bir hitaptır.

"Fardan" Kelimesinin Anlamı

Zekeriya peygamberin "beni tek bırakma" anlamındaki "فَرْدًا" (`fardan`) kelimesini seçmesi oldukça dikkat çekicidir. Bu kelime, sadece bir varisi olmamasını değil, aynı zamanda derin bir yalnızlık hissini de ifade eder. İbn Aşur'un açıkladığı gibi, çocuksuz bir kişi, eşi veya yoldaşı olmayan yalnız birine benzetilir. Çünkü çocuk, babasını adeta "çift" kılar, onun bir parçası gibidir. Bu kelime, Zekeriya peygamberin sadece soyunun devamını değil, aynı zamanda hayatına anlam katacak, kendisini yalnızlıktan kurtaracak bir yoldaş arayışını da gösterir. Razi'ye göre, Zekeriya peygamberin bu duası, kendisini yalnız hissettiği ve din ve dünya işlerinde kendisine yoldaşlık edecek, vefatından sonra yerini dolduracak birini arzuladığı bir zamanda gelmiştir.

En Hayırlı Varis

Duasının sonunda Zekeriya peygamber, "وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ" (`wa Anta khayrul-waritheen`), yani "Sen varislerin en hayırlısısın" diyerek Rabbine övgüde bulunur. Bu ifade, İbn Aşur'un belirttiği gibi, duanın kabulüne zemin hazırlayan bir övgüdür. O, Allah'ın gerçek Varis olduğunu, her şey yok olduktan sonra dahi Baki kalacak olanın yalnızca O olduğunu teslim eder. Zemahşeri ve Razi'nin de açıkladığı gibi, bu söz, "Eğer bana bir varis nasip etmezsen de gam yemem, çünkü Sen varislerin en hayırlısısın" anlamını taşır. Bu, Allah'a tam bir teslimiyet ve güvenin ifadesidir. İbn Aşur, bu ifadenin, peygamberlerin dualarında istedikleri şeyin cinsinden bir ilahi sıfatı anmalarına benzer olduğunu belirtir. Zekeriya peygamberin istediği çocuk, onun dünyevi ve dini mirasını sürdürecekti; ancak Allah, her şeyi, hatta Zekeriya peygamberin kendisini de sonsuz bir dönüşle miras alacaktı. Bu nedenle Allah'ın mirası, her şeyi kapsayan ve ebedi olduğu için "en hayırlı"dır. Bu sözler, Zekeriya peygamberin Allah'a olan sarsılmaz imanını ve her durumda O'na güvenini gösterir.

Kaynaklar: al-Zamakhshari (al-Kashshaf), al-Jadwal fi I'rab al-Quran (Mahmud Safi), Ibn Ashur (al-Tahrir wa al-Tanwir), al-Jalalayn, al-Razi (Mafatih al-Ghayb)

Bu ayeti ele alan konular

Bu ayet Maani'deki 10 konulu çalışma rehberinde ele alınıyor (rehberler İngilizcedir).

Tüm Kur'an konularına göz atın

Bu ayet üzerinde tefekkür edin

Bu ayet üzerinde Maani'de beş mercekle tefekkür edin: kelime seçimi, bağlamı, sizin için anlamı, diğer ayetlerle bağlantısı ve dersleri; klasik tefsirlere dayanarak.

Maani ile bu ayet üzerinde tefekkür edin